“Làm thế nào để không tụt hậu trong ‘cuộc chiến’ tranh giành nhân tài?” - Phần 1

Đó là nỗi băn khoăn mà nhiều nhà tuyển dụng đặt ra trong chương trình Cà phê Nhân sự lần thứ 16 do JobStreet.com Việt Nam, mạng việc làm số 1 Đông Nam Á, tổ chức vào trung tuần tháng 12 vừa qua

Chương trình với chủ đề: “Nhân tài: Chìa khóa phát triển thần tốc của doanh nghiệp”, có nội dung chính xoay quanh việc cập nhật xu hướng về thị trường tuyển dụng và sức mạnh của việc quảng bá thương hiệu tuyển dụng. Chương trình có sự góp mặt chia sẻ của 3 diễn giả: Bà Angie Phang, Tổng Giám đốc JobStreet.com Việt Nam; Bà Dương Thị Ngọc Hải, Giám đốc Điều hành phụ trách Truyền thông của JobStreet.com Việt Nam và Bà Lê Thị Huyền Anh, Trưởng phòng Kinh doanh Chiến lược của JobStreet.com Việt Nam.

Khách mời tham dự chương trình là các chuyên gia nhân sự đến từ những doanh nghiệp hàng đầu như Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk), Ngân hàng Phát triển (HDBank), Công ty CP Vàng Bạc Đá Quý Phú Nhuận (PNJ) và gần 100 đại diện của những doanh nghiệp lớn khác tại Việt Nam.

Trong chặng đường hơn 4 năm có mặt tại Việt Nam, chương trình Cà phê Nhân sự là điểm hẹn yêu thích của những chuyên gia nhân sự hàng đầu trong nước và ngoài nước, nhằm chia sẻ những thách thức, kinh nghiệm trong việc tuyển dụng nhân tài và đồng thời cũng là một trong những sự kiện có tỷ lệ chuyên gia nhân sự tham dự lớn nhất cả nước.

Thực trạng “chảy máu chất xám” tại Việt Nam

Theo ‘Báo cáo lương năm 2016’ của JobStreet.com, Việt Nam là một trong những quốc gia có mức lương thấp nhất so với khu vực, đặc biệt có sự chênh lệch lớn với Singapore (5-6 lần) và Malaysia (2-3 lần), thể hiện rõ nhất ở bậc Mới tốt nghiệp và Nhân viên (1-3 năm kinh nghiệm).

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch này là do sự hạn chế về cả kỹ năng lẫn tố chất của cấp bậc Mới tốt nghiệp, trong khi đó lại là những gì mà nhà tuyển dụng mong muốn. Song song đó là do thói quen tìm kiếm việc làm của người lao động Việt Nam, với 89% ứng viên chủ động tìm kiếm việc làm trong khi số còn lại tập trung theo dõi thị trường tuyển dụng và quan tậm đến những cơ hội tiềm năng hơn, đây cũng là xu hướng chiếm tỉ lệ cao nhất trong khu vực. Điều này cho thấy rủi ro “nhảy việc” của người lao động là rất cao. Bởi lẽ, lực lượng lao động Việt Nam thuộc lao động trẻ, thường rơi vào thế hệ X và Y, họ thường xử sự theo cảm tính và ít kiên định. Hơn nữa với thực trạng thiếu hụt nhân tài trầm trọng hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực Sales và MKT, nhiều cơ hội nghề nghiệp vẫn có thể tìm đến người lao động kể cả khi họ đã có việc làm.

Đáng chú ý, mức chênh lệch này giảm đáng kể ở cấp bậc Quản lý và Quản lý cấp cao. Điều này phản ánh thị trườnglao động Việt Nam đang thiếu hụt nhân sự có kinh nghiệm. Thêm vào đó, bên cạnh việc đối mặt với những thách thức trong quá trình thu hút và tuyển dụng nhân tài, nhà tuyển dụng còn phải đối mặt với sự dịch chuyển nhân sự trong nước ra nước ngoài, như Singapore và Malaysia, đang có xu hướng tăng lên trong những năm vừa qua. Theo số liệu của Cục Quản lý lao động ngoài nước – Bộ Lao động Thương Binh & Xã hội, năm 2015 số lượng lao động Việt làm ngoài nước đã tăng 8% so với năm 2014. Theo số liệu thống kê của JobStreet.com, Singapore đang là điểm đến hàng đầu của nhân sự có trình độ tại Việt Nam, chiếm 80%. Theo sau là Malaysia và Philppines với 12%. Điều này phản ánh rất rõ tính minh bạch trong tuyển dụng và con đường thăng tiến sự nghiệp rõ ràng chính là yếu tố quan trọng giúp thu hút và giữ chân nhân tài.

Với thực trang nhân tài Việt đang được các công ty hàng đầu trong khu vực săn đón, những vị trí đòi hỏi kinh nghiệm quản lý tại nước ta đang là điểm đến ưa thích của những nhân sự nước ngoài. Theo khảo sát Expat Explorer của Ngân hàng HSBC, Việt Nam được đánh giá là điểm đến hấp dẫn nhất tại khu vực châu Á cho người lao động nước ngoài có mong muốn cải thiện tình hình tài chính cá nhân. Điều này cũng không quá khó hiểu khi lương nhân sự cấp cao người nước ngoài tại Việt Nam thường rất cao, thậm chí gấp 50 lần mức lương trung bình của lao động Việt Nam.

Điều này cho thấy đang có nhiều thách thức dành cho các doanh nghiệp trong nước mong muốn tuyển dụng được lao động giàu kinh nghiệm trong thời điểm Việt Nam ngày một hội nhập. Khó lòng cạnh tranh về mức lương với các doanh nghiệp, tập đoàn đa quốc gia, vậy đâu là giải pháp cho những doanh nghiệp Việt?

Mức lương có còn là điểm thu hút nhân tài hàng đầu?

Theo khảo sát ‘Xếp hạng các công ty được khao khát nhất tại Việt Nam và khu vực’ của JobStreet.com, các tập đoàn đa quốc gia đang chiếm ưu thế trên hầu hết các quốc gia trong khu vực về yếu tố thu hút nhân tài. Tuy nhiên, các công ty nội địa vẫn không nằm ngoài cuộc chiến với khả năng cung cấp một việc làm ổn định cho người lao động.

Với sự phát triển tiên tiến của công nghệ, người lao động đang có khả năng tiếp cận với nhiều nguồn thông tin hơn bao giờ hết với vô số các kênh truyền thông. Điều này cho thấy việc xây dựng Giá trị Hấp dẫn người lao động (Employee Value Proposition – EVP) đang ngày một quan trọng hơn. Theo khảo sát độc quyền của tập đoàn Seek Asia (công ty mẹ của 2 mạng việc làm hàng đầu châu Á là JobStreet.com và jobsDB) trên 7 quốc gia và vùng lãnh thổ (Malaysia, Singapore, Thailand, Philippines, Hong Kong, Indonesia và Việt Nam) với hơn 44,000 phản hồi cho thấy nhiều sự khác biệt về những yếu tố thu hút người lao động tại Việt Nam và khu vực. Trong khi mức lương và đãi ngộ là những yếu tố thu hút đứng đầu ở các quốc gia phát triển như Hong Kong, Singpaore và Malaysia, người lao động Việt Nam quan tâm nhiều hơn đến cơ hội được đào tạo và phát triển nghề nghiệp.

Vậy điều này ảnh hưởng như thế nào đến chiến lược tuyển dụng của doanh nghiệp Việt? Việc chỉ quảng bá về mức lương và đã ngộ tốt có còn phù hợp để thu hút ứng viên?

Câu hỏi này sẽ được trả lời trong phần 2.